طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

طرح درس چیست؟

0
تبلیغات:  برای دانلود طرح درس‌های آژانس کنکور کلیک کنید:

طرح درس چیست؟

یک طرح درس دستورالعملی برای فعالیت‌های روزانه یک معلم است. که آن نشان می‌دهد دانش آموزان به چه چیزی نیاز دارند؛ چگونه آموزش داده خواهد شد و چگونه یادگیری مورد سنجش و ارزشیابی قرار خواهد گرفت.

طرح درس فرایند تدریس یک موضوع یا درس را دقیق مشخص می‌کند و این به معلم کمک می‌کند تدریس موثری داشته باشد.

طرح درس تضمینی است که هر لحظه از تایم کلاس صرف آموزش نکات جدید است و در کلاس بحث‌های مفیدی می‌شود.

طرح درس‌های خیلی مؤثر 6 بخش دارند:

  • اهداف درس
  • نیازهای مرتبط
  • مواد درسی
  • پروسه درس
  • روش سنجش و ارزشیابی
  • بازخورد درس

چون هر یک از این بخش‌ها در تجربه یادگیری دانش‌آموزان نقش مهمی ایفا می‌کنند. از این‌رو، لازم است که به همه این‌ها در ذهنمان یک طرح داشته باشیم.

 

بیایید اولین بخش هر طرح درس را با هم شروع کنیم. (اهداف درس)

1- اهداف درس

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

 منظور از اهداف درس، یعنی فهرستی از کارهایی که دانش آموز پس از اتمام کلاس، بتواند انجام دهد.

این اهداف به راحتی به شما محرز خواهند کرد که آیا مفاهیم و مهارت‌های جدید به خوبی به دانش آموزان تدریس شده است یا نه!

 

در ابتدا؛ بهتر است که اهداف تدریس را هدف دانش‌آموزان و کلاس قرار دهید.

یکی از استراتژی‌های هدف‌گذاری در سایت Smart آمده است. اما شما معلمان عزیز بهتر است که به اهداف ذکر شده در کتاب‌های درسی و بخشنامه‌های مربتط با وزرات آموزش و پرورش نیز توجه کنید.

 

در لابه‌لای نوشتن طرح درس، می‌توانید از برنامه Smart نیز استفاده کنید و به این ترتیب اهداف درس را مشخص می‌کنید.

  • آیا اهداف خاص هستند؟
  • آیا اهداف قابل ارزیابی هستند؟
  • آیا همه دانش‌آموزان قابلیت دست‌یابی به این اهداف را دارند؟
  • آیا اهداف به کلاس و دانش‌آموزان شما مرتبط است؟
  • آیا اهداف با همخوانی لازم را برنامه‎‌ی درسی شما دارد؟

 

برای هر یک از اهداف، لازم است با اقدامی شروع کنید که دانش آموزان بعد از اتمام درس بتوانند انجامش دهند.

بسته به نوع موضوعی که می‌خواهید تدریس کنید و سطح دانشی که دانش‌آموزان دارند، این اهداف متفاوت خواهد بود.

برای مثال، وقتی مفهوم کاملاً جدیدی را تدریس می‌کنید. ممکن است اقداماتی مثل تعریف کردن، مشخص کردن، توضیح دادن و معین کردن را به کار بگیرید.

 

بااین‌حال، اگر درس شما دارای تسک‌های پیشرفته‌ای باشد؛ اهداف ممکن است اقداماتی مثل، ساختن، درست ‌کردن، استفاده کردن، انجام دادن و اندازه گرفتن خواهد بود.

 

برای دیدن این‌ها در متن بیایید به مثال‌هایی توجه کنیم که یک دبیر کامپیوتر در هنگام تدریس مایکروسافت ورد به هنرآموزان خود، آن را انتخاب کند.

 

برای یک درس مقدمه‌ای درباره مایکروسافت ورد، اهداف می‌تواند موارد زیر باشد:

  • بخش‌های مختلف نوار ابزار را تعریف کند
  • روش‌های انتخاب متن را در فایل مشخص کند
  • فونت‌ها و استایل‌های آن را تعریف کند

 

در یک کلاس سطح بالا، اهداف ممکن است موارد زیر باشد:

  • یک هیدر برای سند اضافه کنید
  • از تم‌های مختلف استفاده کنید
  • یک حاشیه به صفحه اضافه کنید

 

در هنگام انتخاب اهداف برای درس، در خاطر داشته باشید که اگر اهداف خاصی را انتخاب کنید، ارزشیابی آن آسان‌تر می‌شود.

زمانی که هدف‌های درس را کنار هم قرار دادید، زمان آن است که آن را به سایر بخش‌های طرح درس بدوزید. نیاز‌های مربتط

 

2- نیاز‌های مرتبط

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس
طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

منظور از نیاز‌های مرتبط، اسناد ملی، استانی و مدرسه هستند که به شما نشان می‌دهند چه چیزی را باید به دانش‌آموزان یاد دهید.

اگر برای مدرک تافل تدریس می‌کنید، باید درس‌هایتان را به نیاز‌های مربتط به آزمون آیلتس نیز هم‌سو کنید.

هر درسی که تدریس می‌کنید باید مطالب آن نیازها هم باشد. فهرست کردن آن‌ها در طرح درس باعث می‌شود ضمن پاسخ به آن نیازها، به اهداف نهایی کلاس هم برسید.

مهم‌تر از همه این‌ها، بسیاری مدیران و در رأس‌ آن‌ها آموزش و پرروش، معلمان را ملزم می‌کند که به طور شفاف در طرح درس مشخص کنند که چگونه می‌خواهند استاندارد‌های دوره را در آموزش خود لحاظ کنند.

 

اگر آن‌ها را در طرح درس‌های خود بگنجانید، خیلی سریع می‌توانید به آن‌ها رفرنس دهید و ثبات کنید که در جریان بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های آموزشی آن‌‎ها هستید.

 

اگر به این بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های آموزشی دسترسی ندارید. از مدیر مدرسه یا سایر معلمان بخواهید که شما را راهنمایی کنند.

نوشتن طرح درس مطابق نیازهای موجود یک کار خیلی خسته‌کننده است، اما وقتی که آن را انجام دادید، تدریس محتوای درسی برای شما خیلی سازمان‌یافته خواهد بود.

 

3- مواد درسی

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس
طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

سومین بخش هر طرح درس، فهرستی از مواد درسی که باید تدریس شود و از نتایج یادگیری آن مورد سنجش قرار گیرد.

این بخش شما را آماده می‌کند که هر روز درس‌هایتان را ارائه دهید. بدون این فهرست ممکن است به طور تصادفی فراموش کنید که از چه داکیومنتی باید پرینت بگیرید.

 

بخش‌های مختلف مواد درسی موارد زیر است:

  • جزوه‌های دانش‌آموزان
  • کتاب‌های درسی
  • راهنما‌های تصویری
  • برگه‌ها یا کتاب کار
  • کامپیوتر / تبلت

 

 

فهرست مواد آموزشی به چیزی که شما قرار تدریس کنید؛ چگونه تدریس کنید و چگونه اهداف آموزشی را مورد ارزیابی قرار دهید، بستگی دارد. به سبب این، بسیاری از معلمان بخش مواد آموزشی را با پروسه آموزش اقدام می‌کنند و هر دو را در یک بخش می‌نویسند.

 

4- پروسه‌ی آموزش

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس
طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

پروسه‌ی تدریس همان توضیحات جامعی است که نشان می‌دهد فرایند تدریس در کلاس چگونه اتفاق می‌افتد.

پروسه‌ی تدریس تمامی دستورالعمل‌هایی است که شما از ابتدای ورود دانش‌آموزان تا زمان شنیدن صدای زنگ تفریح انجام ‌می‌دهید.

هوشمندانه است که در این بخش از طرح درس خودتان کاملاً دقیق باشید و به جزئیات توجه کنید. چرا که ممکن است شخص یا معلم دیگری به جای شما این نقش را بازی کند.

 

هنگام نوشتن پروسه‌ی تدریس، باید فعالیت‌های را انتخاب کنید که با اهداف درس هم سو باشد.

برای انجام این کار کافیست به سؤالات زیر پاسخ دهید:

  • چگونه موضوع را معرفی می‌کنید
  • بهترین روش برای تدریس این اطلاعات برای دانش مئوآمآموزان کدام است؟
  • چگونه می‌توانید در تدریس خود، به سازوکارهای “حل مسئله problem solving ” و “تفکر انتقادی یا Critical Thinking” جامه عمل بپوشانید؟
  • چگونه می‎‌خواهید محتوای تدریس را به زندگی وافعی تعمیم دهید؟
  • آیا این موضوع نیاز به کار گروهی دارد؟

 

ایده خوبی است که در مورد چگونگی موضوع توسط سایر معلمان را پیدا کنیم. با صحبت با همکاران خود می‌توانید در جریان کار آن‌ها قرار بگیرید. می‌توایند به گروه‌هایی که همکارانتان حضور دارند، بپیوندید یا در سایر وبلاگ‌ها یا وب‌سایت‌ها در موردشان بخوانید.

بعد از این که یک پیش‌نویس از طرح درس خود آماده کردید، سایر معلمان و متخصصان با توجه به استراتژی‌هایشان نظر کلی خود را ارائه می‌دهند.

 

در آژانس کنکور؛ ما به معلمان پیشنهاد می‎‌کنیم که از چهار فاز استفاده کنند:

  1. کشف- دانش آموزان یک مفهوم را کشف می‌کنند
  2. یادگیری و تمرین – دانش آموزان آنچه را یاد گرفته‌اند، انجام می‌دهند
  3. باخورد – دانش آموزان درباره آنچه یادگرفته‌اند؛ بازخورد می‏دهند
  4. تقویت – دانش آموزان آنچه را که یاد گرفته‌اند به لطف سازوکار حل مسئله به کار می‌گیرند

 

 

فاز 1 – کشف کردن

در فاز مربوط به کشف کردن، شما اهداف درس را معرفی می‌کنید و درباره مفاهیم کلیدی که دانش آموزان می‌دانند، بحث می‌کنید.

این بخش از تدریس شما؛ باید یخ کلاس را بشکند و دانش آموزان بتوانند درباره مفاهیم جدید فکر کنند.

در سایر موارد، شما می‌توانید با ارائه دادن مباحث درسی مثلاً به کمک پاورپویت؛ اطلاعات را به دانش آموزان معرفی کنید و آن‌ها همزمان یادداشت برداری کنند.

به طور کلی استراتژی فاز اول، که می‌خواهید استفاده کنید، به موضوع تدریس و دانش قبلی دانش آموزان بستگی دارد.

 

 

فاز 2 – یاد بگیرید و تمرین کنید

در فاز دوم، دانش آموزان شما به طور مستقل کار خواهند کرد تا به جزئیات درس پی ببرند.

از در برنامه درسی خود کتاب درسی منبع اصلی شماست، دانش آموزان می‌توانند بخشی از متن را که انتخاب می‌شود بخوانند؛ یادداشت برداری کنند و کاربرگ را انجام دهند.

اگر از سیستم برنامه درسی دیجیتالی استفاده کنید؛ بهترین فرصته که دانش آموزان از درس‌های دیجیتالی و راهنمایی‌های یادداشت شده استفاده کنند.

همچنین می‌توانید با ارائه فعالیت‌های کلاسی، کار گروهی، تمرین مهارت‌ها دانش آموزان را بیشتر درباره آنچه یادگرفته‌اند مجذوب کنید.

به طور کلی، این بخش حجم بزرگی از تایم کلاس را می‌‎گیرد؛ بنابراین مطمئن شوید که هم جزئیات را در این بخش لحاظ کنید.

 

فاز 3 – بازخورد

در فاز سوم و بخش بازخورد، دانش آموزان بر‌می‌گردند به آنچه در درس یاد گرفته‌اند.

در بیشتر موارد، معلمان با طرح یک سؤال، می‌خواهند که دانش آموزان با به کارگیری تفکر انتقادی، به سؤالات در جمع پاسخ دهند و یا پاسخ آن را در مجله کلاس بنویسند.

خیلی مهمه که آن سوال‌هایی را که قرار است در فرایند تدریس بپرسید، فهرست کنید. در این صورت مطمئن می‌شوید که چیزی فراموش نمی‌شود.

 

 

فاز 4 – تقویت

 

در فاز تقویت، دانش آموزان آنچه را که در فعالیت‌های تفکر انتقادی یاد گرفته‌اند به کار می‌بندند.

با توجه به نوع درس، تکالیفی را ارائه می‌کنید و از دانش آموزان می‌خواهید که به صورت فردی یا گروهی انجام دهند.

این قسمت از طرح درس به شما کمک می‌کند که متوجه بشید که آیا دانش آموزان چه مقدار در یادگیری موفق بوده‌اند. معمولاً این بخش هم با بخش سنجش و ارزشیابی ترکیب می‌شود.

 

 

5- روش سنجش و ارزشیابی

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس
طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

سنحش و ارزشیابی به شما نشان می‌دهد که آیا دانش آموزان مواد درسی را یادگرفته‌اند و به اهداف آموزشی دست‌یافته‌اند.

متدهایی که در طرح درس شما فهرست می‌شود معمولاً از نوع ارزشیابی تکوینی یا مستمر هستند و درس به درس متفاوت خواهند بود.

برای شروع، ده‌ها نوع روش ارزشیابی تکوینی (مستمر) وجود دارد که ما در پایین به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

  • کویزها (آزمون‌های کوتاه)
  • فعالیت‌های Hands-on
  • نوشتن تکالیف
  • ارایه‌های گروهی
  • Exit slips = سوال‌های است که معلمان در آخر کلاس مطرح می‌کنند و دانش آموزان به آن‌ها پاسخ می‌نویسند. نوعی تکلیف سریع و غیررسمی است که نشان می‌دهد دانش آموزان چگونه درس را یاد گرفته‌اند.
  • نوشتن برای مجله‌های کلاسی

 

علاوه براین، روش ارزشیابی شما می‌تواند یک تکلیف کلاسی یا تکلیف در خانه باشد که دانش آموزان قبل از شروع جلسه بعدی ارائه می‌دهند.

زمان انتخاب روش ارزشیابی بهتر است که اهداف آموزشی را هم در نظر بگیرید.

اگر هدف یادگرفتن یک مفهوم باشد، نوعی ارزشیابی در نظر بگیرید که در آن دانش آموزان بتوانند آن مفهوم را توضیح دهند.

اگر هدف درس، یادگرفتن مهارت است، آزمون یا نوعی از ارزشیابی در نظر بگیرید که دانش آموز بتواند آن مهارت را انجام دهد.

همچنین، با اینکه بسیاری از ارزشیابی‌ها نمره هم دارند، در ارزشیابی تکوینی لزومی برای نمره دادن نیست.

 

در کل، هدف از ارزشیابی آن است که بدانید دانش آموزان با روشی که شما تدریس کرده‌اید تا چه میزان مواد درسی را یاد گرفته‌اند و به اهداف آموزشی دست‌ یافته‌اند.

 

ارزشیابی به شما کمک می‌کند که همراه با بازخورد درس؛ طرح درس را تمام کنید.

طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس
طرح درس چیست؟ آموزش نوشتن طرح درس

6- بازخورد درس

این قسمت از طرح درس به معلمان این امکان را می‌دهد که بعد از اتمام تدریس، بازخوردهای خود را برای بهبود طرح درس بنویسند و این یادداشت‌ها برای آینده مؤثر خواهد بود.

 

با توجه به این موارد؛ درس شما اهداف آموزشی مشخص؛ طرحی برای تدریس و راهی برای سنجش و ارزشیابی دانش آموزان دارد.

اما اگر شما در این مرحله به درستی به یقین نرسید که طرح درس شما موفق بوده یا نه! به دانش آموزان سال آینده ظلم کرده‌اید.

زمان تکمیل بخش بازخورد؛ به سوالاتی از این قبیل پاسخ دهید:

  • آیا بخشی از بیشتر از حد انتظار زمان برد؟
  • آیا بخشی بود که دانش آموزان زیاد سؤال کردند و کمک خواستند؟
  • آیا دانش آموزان بدون هیچ سؤال و مشکلی به پای درس نشستند؟
  • چه جاهایی دانش آموزان به درس علاقمند شدند؟
  • در چه جاهایی بیشتر یا همه دانش آموزان به اهداف آموزشی رسیدند؟

 

خیلی مهم است که شما آن بخش‌هایی از طرح درس را که برخلاف انتظار شما اتفاق افتاد یادداشت کنید

بعلاوه؛ کار هوشمندانه این است که ایده‌هایی را برای بهبود و متعادل کردن طرح یادداشت کنید.

در این صورت؛ شما تمام اطلاعات را برای بهبود طرح درس در یکجا خواهید داشت.

 

 

طرح درس‌ها فقط یک شروع هستند

نوشتن طرح درس یکی از گام‌های نخست برای داشتن یک برنامه تمام عیار آموزشی است.

این‌ها بیشتر به جزئیاتی اشاره می‌کنند که شما دقیقاً چه محتوایی را در چه زمانی برای دانش آموزان تدریس می‌کنید. در شغل‌تان نیز به شما یک نقشه کلی می‌دهند که بدانید در چه روزی و چه تایمی چه کار کنید.

 

اما تصویر کلی چیه؟

 

این یکی از سخت‌ترین کار برای معلمان و آموزگاران سراسر دنیاست. فقط هر درس خاصی نیست که به توجه شما نیاز دارد، بلکه کل کلاس است.

برای این کار شما باید یک برنامه درسی بنوسید.

پس از کجا شروع کنیم؟

یاد بگیرید که چطور یک برنامه درسی بنویسید

 

لینک‌‎های مرتبط:

تولید محتوای الکترونیکی آموزشی برای دانش آموزان مدرسه و کودکان

 

 

 

 

https://www.aeseducation.com/what-is-a-lesson-plan

 برچسب‌ها: دانلود طرح درس ، خرید طرح درس ، پی دی اف طرح درس ،  ورد طرح درس ، ساخت طرح درس ، سفارش طرح درس ، آموزش طرح درس ،  طرح درس برای ابتدایی ،  طرح درس برای راهنمایی ،  طرح درس برای دبیرستان ، دانلود طرح درس خوب – lesson plan

 

 

 

 

 

 

 

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments